Trong cuộc làm việc Đảng ủy Bộ Y tế, các ban, bộ, ngành T.Ư về phát triển y học cổ truyền (YHCT) VN ngày 20.5 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định: “VN ta có một nền YHCT rất đặc sắc, được kết tinh của tri thức, văn hóa, kinh nghiệm và bản lĩnh sinh tồn của dân tộc qua hàng nghìn năm lịch sử; từ tư tưởng “Nam dược trị nam nhân” của đại danh y Tuệ Tĩnh đến di sản y học đồ sộ của Hải Thượng Lãn Ông, cha ông ta đã để lại một kho tàng YHCT vô cùng quý giá. YHCT của VN không chỉ chữa bệnh mà coi trọng dưỡng sinh, điều hòa khí huyết, cân bằng âm dương và nâng cao khả năng tự phục hồi của cơ thể…”.
Các phương pháp YHCT kết hợp với Tây y hiện đại giúp người bệnh mau hồi phục – Ảnh: Duy Anh
Tại buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chỉ đạo phải tạo đột phá trong phát triển mô hình y học tích hợp Đông – Tây y theo hướng y học thực chứng; tập trung xây dựng các phác đồ điều trị tích hợp Đông – Tây y được chuẩn hóa trên cơ sở khoa học và thực tiễn lâm sàng. Đồng thời, chuyển mạnh từ tư duy “chữa bệnh” sang “chăm sóc sức khỏe toàn diện”, phát huy lợi thế của YHCT trong phòng bệnh, dưỡng sinh, phục hồi chức năng, chăm sóc người cao tuổi, điều trị bệnh mạn tính và chăm sóc sức khỏe tinh thần.
Trong thực tế, lâu nay YHCT được rất nhiều người dân tin tưởng, chọn lựa để chăm sóc sức khỏe theo hướng giảm nhẹ và dưỡng sinh. PV Báo Thanh Niên đã có dịp gặp và ghi nhận những chia sẻ của người bệnh tại Bệnh viện (BV) YHCT TP.HCM.
Gắn bó lâu dài với y học cổ truyền
Với nhiều người bệnh mạn tính, YHCT không chỉ là phương pháp điều trị mà còn trở thành lựa chọn đồng hành lâu dài để cải thiện sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tại BV YHCT TP.HCM, nhiều bệnh nhân kiên trì điều trị nhiều năm và ghi nhận chuyển biến tích cực.
Ở tuổi 61, bà P.T.H.T (ở Lâm Đồng) đều đặn 2 lần mỗi tháng đến BV YHCT TP.HCM tái khám. Hành trình này đã kéo dài gần 6 năm từ khi bà quyết định điều trị bằng YHCT sau nhiều năm chữa bệnh ở nhiều nơi.
Người bệnh đang được điều trị tại Viện Y Dược học dân tộc TP.HCM – Ảnh: Duy Anh
Trước đó, bà bị tăng bạch cầu cùng nhiều bệnh mạn tính như thoái hóa cột sống cổ, cột sống thắt lưng, đau nhức xương khớp, đau đầu và mất ngủ kéo dài. Năm 2020, khi được chỉ định phẫu thuật do tổn thương khớp, bà tìm đến BV YHCT TP.HCM như một lựa chọn khác. Thời điểm nhập viện, bà phải ngồi xe lăn vì đau nhức nghiêm trọng. Sau gần 3 tháng điều trị bằng châm cứu, nhĩ châm, cấy chỉ, vật lý trị liệu, chiếu từ trường, chườm nhiệt kết hợp thuốc YHCT, sức khỏe bà T. cải thiện rõ rệt. Dù bệnh chưa khỏi hoàn toàn, bà ngủ ngon hơn, giảm đau và đi lại thuận lợi hơn. Hiện bà vẫn dùng thuốc tây theo chỉ định và tái khám định kỳ.
Tương tự, bà V.T.C (77 tuổi, ở TP.HCM) đã gắn bó với BV YHCT TP.HCM hơn 10 năm để điều trị tăng huyết áp và bệnh cơ xương khớp. Sau cơn tai biến mạch máu não tháng 9.2024, bà gần như liệt, không thể tự chăm sóc bản thân. Sau giai đoạn cấp cứu, bà chuyển sang BV YHCT TP.HCM phục hồi chức năng bằng châm cứu, điện châm, xoa bóp bấm huyệt, vật lý trị liệu và tập vận động. Sau khoảng 1,5 tháng, bà đã có thể tự sinh hoạt và tập đi bằng khung hỗ trợ. Hiện bà duy trì điều trị lâu dài tại BV, chỉ về nhà khoảng một tuần mỗi tháng. Theo bà, việc được bác sĩ, điều dưỡng theo dõi thường xuyên giúp an tâm hơn, đồng thời giảm gánh nặng chăm sóc cho con cháu.
Theo thống kê của BV YHCT TP.HCM, năm 2025 số bệnh nhân nội trú tại đây tăng hơn 30% so với năm 2024, số lượt khám và điều trị ngoại trú cũng tăng trên 30%; công suất sử dụng giường bệnh đạt khoảng 104%. Bác sĩ (BS) chuyên khoa II Đỗ Tân Khoa, Giám đốc BV YHCT TP.HCM, cho biết kết quả này đến từ 3 yếu tố: quá trình đầu tư lâu dài và truyền thông giúp người dân hiểu, tin tưởng hơn vào YHCT; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng văn hóa BV lấy người bệnh làm trung tâm; đầu tư cơ sở vật chất hiện đại thông qua cơ chế tự chủ.
Thế mạnh của YHCT
Theo BS Hồ Văn Hân, Giám đốc Viện Y Dược học dân tộc TP.HCM, YHCT có nhiều lợi thế trong điều trị hỗ trợ, phục hồi chức năng, quản lý bệnh mạn tính và chăm sóc sức khỏe chủ động – những lĩnh vực đã được nhiều nghiên cứu quốc tế chứng minh hiệu quả.
Nhóm bệnh cơ xương khớp mạn tính như đau thắt lưng, đau cổ vai gáy, thoái hóa khớp gối, đau vai hay đau đầu mạn tính là lĩnh vực YHCT phát huy hiệu quả rõ rệt. Châm cứu, điện châm, xoa bóp bấm huyệt giúp giảm đau, giảm co cứng cơ, cải thiện vận động và hạn chế phụ thuộc thuốc giảm đau. Nhiều hiệp hội y khoa, trong đó có Hội Bác sĩ Mỹ, khuyến nghị ưu tiên các phương pháp không dùng thuốc như châm cứu và vật lý trị liệu (VLTL) đối với đau lưng trước khi sử dụng thuốc.
YHCT cũng có lợi thế trong điều trị mất ngủ mạn tính, đau đầu căng thẳng, lo âu nhẹ, suy nhược cơ thể và các triệu chứng tồn lưu sau nhiễm trùng. Điều trị theo hướng cá thể hóa, kết hợp châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, thảo dược, dưỡng sinh và điều chỉnh lối sống giúp phục hồi cân bằng cơ thể, cải thiện giấc ngủ và chất lượng sống.
Với bệnh nhân sau đột quỵ, y học hiện đại giữ vai trò quyết định ở giai đoạn cấp cứu, còn YHCT với châm cứu, điện châm, thủy châm kết hợp phục hồi chức năng giúp giảm co cứng cơ, cải thiện vận động và tăng khả năng sinh hoạt độc lập. Nhiều nghiên cứu quốc tế cho thấy sự kết hợp này mang lại kết quả tốt hơn so với phục hồi chức năng đơn thuần.
Giám đốc Bệnh viện YHCT TP.HCM Đỗ Tân Khoa cho rằng nên thống nhất khái niệm “y học VN”, bao gồm cả y học hiện đại và YHCT. Theo đó, giai đoạn cấp cứu ưu tiên y học hiện đại; giai đoạn bán cấp kết hợp 2 phương pháp; còn giai đoạn phục hồi thì YHCT giữ vai trò chủ đạo.
Các chuyên gia cũng nhấn mạnh một trong những giá trị lớn nhất của YHCT là phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe chủ động thông qua dưỡng sinh, khí công, thái cực quyền, xoa bóp bấm huyệt và điều chỉnh lối sống. Trong bối cảnh già hóa dân số và bệnh mạn tính gia tăng, mô hình tích hợp Đông – Tây y được kỳ vọng sẽ trở thành hướng phát triển bền vững của y học VN.
Phát huy sức mạnh của mô hình tích hợp
Mô hình này đặc biệt hiệu quả ở nhiều nhóm bệnh. Với bệnh cơ xương khớp, Tây y giúp chẩn đoán chính xác và can thiệp khi cần, còn YHCT hỗ trợ giảm đau không dùng thuốc, cải thiện vận động và hạn chế tác dụng phụ của thuốc giảm đau kéo dài. Trong điều trị ung thư, Tây y giữ vai trò chủ đạo bằng phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hoặc liệu pháp nhắm trúng đích, còn YHCT hỗ trợ giảm mệt mỏi, buồn nôn, cải thiện giấc ngủ, nâng cao thể trạng và tăng khả năng dung nạp điều trị.
Đối với đái tháo đường và các bệnh chuyển hóa, Tây y kiểm soát đường huyết, huyết áp và phòng biến chứng, trong khi YHCT hỗ trợ điều chỉnh lối sống, cải thiện giấc ngủ và giảm mệt mỏi. Với bệnh nhân sau chấn thương, phẫu thuật hoặc mất ngủ, lo âu kéo dài, việc kết hợp VLTL, châm cứu, xoa bóp bấm huyệt với các phương pháp điều trị hiện đại cũng giúp rút ngắn thời gian hồi phục và nâng cao chất lượng cuộc sống.
BS Hồ Văn Hân ví von: “Đông y và Tây y giống như hai mặt của cùng một bàn tay. Mỗi nền y học có thế mạnh riêng nhưng đều hướng tới mục tiêu chung là bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe con người”. (còn tiếp)
Nguồn: Duy Tính – Báo Thanh Niên
