Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm thế giới có hơn 56,8 triệu người cần chăm sóc giảm nhẹ, trong đó khoảng 25,7 triệu người ở giai đoạn cuối đời. Các bệnh không lây nhiễm như ung thư, sa sút trí tuệ, bệnh mạch máu não và bệnh phổi chiếm tới 69% nhu cầu chăm sóc giảm nhẹ ở người trưởng thành. Đáng chú ý, 75% người cần chăm sóc giảm nhẹ đang sống tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình.
Ngày 25/01/2022, Bộ Y tế ban hành Quyết định số 183/QĐ-BYT về Hướng dẫn chăm sóc giảm nhẹ, xác định đây là chuyên ngành chăm sóc và điều trị nhằm giảm nhẹ những đau khổ về thể chất, tâm lý, xã hội và tinh thần cho người bệnh mắc bệnh nặng, nghiêm trọng.
Tại Viện Y Dược học dân tộc, chăm sóc giảm nhẹ và phục hồi sau điều trị ung thư được triển khai theo định hướng lấy người bệnh làm trung tâm, đồng hành xuyên suốt từ khi chẩn đoán, điều trị cho đến giai đoạn phục hồi. Không chỉ tập trung kiểm soát triệu chứng, mô hình này còn hướng đến mục tiêu nâng cao chất lượng sống, cải thiện thể trạng và hỗ trợ tinh thần cho người bệnh cũng như gia đình.
Theo các bác sĩ Khoa Hỗ trợ điều trị bệnh Ung bướu, mục tiêu của chăm sóc giảm nhẹ là giúp người bệnh giảm đau, giảm triệu chứng, hạn chế tác dụng phụ do phẫu thuật, hóa trị, xạ trị; đồng thời tăng cường sức khỏe thể chất, tinh thần và khả năng thích ứng với bệnh tật.
Điểm nổi bật trong mô hình chăm sóc tại Viện là áp dụng liệu pháp 4T, gồm: Tinh thần – Thực phẩm – Tập luyện – Thuốc, giúp người bệnh được hỗ trợ toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần.
Tinh thần – Giữ tâm lý tích cực
Về tinh thần, người bệnh được bác sĩ tư vấn, giải thích cặn kẽ về tình trạng bệnh, đồng thời luôn được lắng nghe, chia sẻ và động viên để giảm lo âu, căng thẳng. Việc duy trì tâm lý tích cực, hạn chế buồn phiền, sợ hãi được xem là yếu tố quan trọng giúp người bệnh ổn định tinh thần trong quá trình điều trị.
Thực phẩm – Dinh dưỡng hỗ trợ phục hồi
Về dinh dưỡng, người bệnh được hướng dẫn chế độ ăn cân bằng, đầy đủ dưỡng chất với các thực phẩm như rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm giàu đạm nạc và omega-3. Song song đó, người bệnh được khuyến cáo hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ, nhiều đường, rượu bia và thuốc lá nhằm hỗ trợ phục hồi thể trạng và nâng cao sức đề kháng.
Tập luyện – Nâng cao sức khỏe
Ở phương diện vận động, các bài tập nhẹ nhàng như đi bộ, dưỡng sinh, yoga, thiền hoặc tự xoa bóp được khuyến khích áp dụng phù hợp với thể trạng từng người bệnh. Việc duy trì tập luyện đều đặn giúp khí huyết lưu thông, cải thiện sức khỏe thể chất, tinh thần và hỗ trợ quá trình phục hồi sau điều trị.
Đặc biệt, việc kết hợp y học cổ truyền trong chăm sóc giảm nhẹ giúp hỗ trợ giảm các tác dụng phụ thường gặp sau điều trị như mệt mỏi, buồn nôn, nôn ói, táo bón, tiêu chảy, tê tay chân, khô họng hoặc suy giảm thể trạng. Các bài thuốc y học cổ truyền với tác dụng bổ khí huyết, thanh nhiệt giải độc được sử dụng nhằm nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.
Thuốc và phương pháp hỗ trợ không dùng thuốc
Bên cạnh đó, các phương pháp không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt và vật lý trị liệu cũng góp phần giảm đau, thư giãn cơ bắp, cải thiện tuần hoàn khí huyết và nâng cao thể trạng.
Hiện nay, phẫu thuật, hóa trị và xạ trị vẫn là ba phương pháp điều trị ung thư chủ yếu. Tuy nhiên, sau điều trị, nhiều người bệnh rơi vào tình trạng suy giảm miễn dịch và sức khỏe kéo dài. Trong bối cảnh đó, chăm sóc giảm nhẹ và phục hồi đóng vai trò quan trọng trong việc giúp người bệnh giảm bớt đau đớn, cải thiện sức khỏe tổng thể và có thêm động lực tiếp tục hành trình điều trị, hướng đến cuộc sống chất lượng hơn.
