Việc ăn uống quá nhiều chất bổ dưỡng có thể khiến gan phải làm việc quá sức để thanh lọc và giải độc cho cơ thể. Ảnh: foodevents

Châm cứu là phương pháp điều trị bệnh không thể thiếu được của y dược cổ truyền (YDCT) phương đông nói chung và Việt Nam nói riêng. Tại Việt Nam, từ ngàn xưa tổ tiên ta dùng châm cứu rộng rãi trong phòng – trị bệnh cho người dân. Hiện nay, không chỉ người Việt ưa chuộng cách điều trị không bằng thuốc này mà cả các khách du lịch hoặc chuyên gia ngoại quốc đến Việt Nam. Điều đó chứng tỏ châm cứu có tác dụng trị bệnh thật sự.

(BS Trần Văn Năm – Viện Y Dược Học Dân Tộc)

Châm cứu là tên gọi của hai hình thức khác nhau:

–        Châm: dùng kim xuyên qua da của một vùng cơ thể nhất định, gọi là huyệt.

–        Cứu: dùng là khô của cây Ngãi cứu (Artemisia vulgaris L.) đốt lên để hơ nóng trên huyệt.

Có nhiều loại hình châm cứu

Hiện nay có nhiều trường phái châm cứu được sử dụng phổ biến như:

–        Thể châm (châm các các huyệt trên cơ thể)

–        Nhĩ châm (châm các huyệt trên loa tai)

–        Diện châm (châm hoặc ấn các huyệt trên mặt)

–        Túc châm, thủ châm, tỵ châm,…

–        Châm tê (phát triển mạnh ở các Tỉnh – Thành miền Bắc VN), trường châm, mãng châm, chôn chỉ…

Mỗi loại châm cứu đều có một hiệu quả nhất định trên một số dạng bệnh lý khác nhau.

Theo YHCT: bệnh tật phát sinh do sự mất cân bằng giữa 2 yếu tố “âm” và “dương” trong cơ thể:

–        Âm: nền tảng vật chất, thụ động, tính mát – lạnh…

–        Dương: năng lực hoạt động, chủ động, tính ấm – nóng…

Khi âm và dương mất cân bằng, cơ thể sẽ bị giảm khả năng chống đỡ với bệnh tật, kinh – mạch (hệ thống các đường dẫn năng lượng, chất dinh dưỡng, dịch thể nối liền giữa các cơ quan và bộ phận của cơ thể với nhau) bị tắc nghẽn và bệnh sẽ phát sinh.

Châm cứu giúp phục hồi lại sự tuần hoàn tốt của hệ kinh – mạch và tăng khả năng phòng vệ của cơ thể (sức đề kháng) nên có thể phòng và trị được bệnh.

Theo YHHĐ: qua nghiên cứu trên thực nghiệm và trên người, một số kết quả ghi nhận được:

–        Khi đo điện trở vùng da trên huyệt và đường kinh, cho trị số điện trở thấp hơn vùng da không phải là huyệt và đường kinh. Ứng dụng tính chất này trong chẩn đoán bệnh và thủ thuật tác động điều trị.

–        Khi châm cứu cơ thể thay đổi nồng độ của của các chất dẫn truyền thần kinh như: morphine nội sinh, cũng như các nội tiết tố: estrogen, testosterone, cortisol…tăng các tế bào bạch cầu đa nhân, tế bào lympho…

–        Châm cứu giúp an thần, giãn cơ, tăng ngưỡng đau.

Châm cứu được áp dụng điều trị các bệnh

–        Giảm đau trong các loại bệnh lý như: thoái hoá khớp, bệnh đĩa đệm cột sống mức độ nhẹ, đau sau chấn thương, đau đầu migrain, đau do co thắt cơ trơn…

–        Phục hồi liệt: di chứng tai biến mạch máu não, sau chấn thương, liệt thần kinh số VII ngoại biên…

–        Rối loạn giấc ngủ, căng thẳng (stress).

–        Tăng cường dinh dưỡng mô, cơ, da và tổ chức dưới da (dùng trong thẩm mỹ).

–        Tăng sức đề kháng, hỗ trợ cắt cơn thiếu thuốc (thuốc lá, thuốc gây nghiện…).

Để châm cứu có hiệu quả tốt nhất, lưu ý:

–        Người Thầy thuốc: được đào tạo tốt, tự tin, có sức khỏe tốt, tập trung khi thao tác, bảo đảm nguyên tắc vô trùng y dụng cụ.

–        Đối với Người bệnh: tin tưởng, tâm trạng thoải mái, không quá lo sợ, không ăn quá no, quá đói.

Những trường hợp cần cẩn thận hoặc chống chỉ định sử dụng châm cứu

–        Người bệnh căng thẳng, sợ kim.

–        Tránh một số huyệt nhạy cảm khi người bệnh có thai.

–        Da chai, sẹo hoặc đang viêm nhiễm.

–        Tránh các vùng có mạch máu lớn, bệnh lý rối loạn đông máu, hoặc đang dùng thuốc kháng đông máu.

–        Người bệnh không hợp tác (kết quả sẽ kém).

Châm cứu có tác dụng tốt trong các trường hợp bệnh lý có căn nguyên rối loạn chức năng, các bệnh lý gây đau do nguyên thần kinh, co thắt cơ vân – cơ trơn, do liệt vận động, một số bệnh lý viêm không do vi trùng mạn tính.

(theo t4ghcm.org.vn )

Phương pháp châm cứu của y học cổ truyền có thể giúp giảm cân và thon gọn vòng bụng. 25% người dân TP.HCM bị thừa cân, béo phì. Đây là thống kê mới nhất của Trung tâm Dinh dưỡng TP.HCM.

Theo thống kê tại phòng khám thừa cân, béo phì của Viện Y dược học Dân tộc TP.HCM hằng ngày có khoảng 50-70 người đến điều trị. Trong đó, hơn 80% là phụ nữ sau khi sinh con.

Bị nhiều bệnh do thừa cân, béo phì

Chị NTT, 38 tuổi, nặng 81 kg, ở quận Tân Phú, sau khi sinh con cơ thể tăng cân vùn vụt, vòng bụng, vùng mông to ra rất mất thẩm mỹ. Lo sợ với thân hình “quá khổ” nên chị phải đi khám bệnh. Kết quả xét nghiệm cho thấy chị bị tiểu đường, tăng mỡ trong máu, huyết áp tăng,… Chị T. quyết định tìm đến Viện Y dược học Dân tộc TP.HCM để bắt đầu hành trình giảm cân lấy lại vóc dáng và chữa bệnh.

Theo BS Trần Thị Hương Lan –  Viện Y dược học Dân tộc TP.HCM, tâm lý mọi người khi điều trị đều mong muốn giảm đi vài kg nhưng họ không biết đang mắc các bệnh lý do thừa cân, béo phì gây ra. Vì vậy ngoài việc điều trị béo phì, các bác sĩ còn tư vấn cho bệnh nhân những biến chứng do béo phì gây nên. Từ đó người bệnh mới có ý chí để điều trị lâu dài.

“Thông thường người thừa cân, béo phì đến điều trị thường di chuyển chậm chạp, tiếp thu kém, già trước tuổi, ngại giao tiếp, đau nhức khớp, loãng xương,… Nặng hơn có thể bị nhồi máu cơ tim, cao huyết áp, đột quỵ, tiểu đường, trĩ, thiểu năng sinh dục, rối loạn kinh nguyệt (ở phụ nữ),… Nếu không điều trị có thể dẫn đến ung thư vú, gan, mật, bệnh toàn thân và tử vong” – BS Hương Lan cho biết.

BS. Trần Thị Hương Lan – Trưởng khoa Dưỡng sinh-VLTL-PHCN đang khám, điều trị cho 1 BN

Châm cứu làm giảm cảm giác thèm ăn

Ngoài các biện pháp điều trị thừa cân, béo phì thông thường, hiện nay Viện Y dược học Dân tộc TP.HCM còn áp dụng phương pháp châm cứu giúp người bệnh giảm cân, thu gọn vòng bụng. “Y học cổ truyền cho rằng bệnh béo phì là do tì vận trong cơ thể suy nhược, dẫn đến mất điều hòa chuyển hóa nước, mỡ tích trữ trong cơ thể gây ra. Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi cũng phát hiện ở vùng bụng và vành tai có các huyệt đạo làm ức chế quá trình thèm ăn. Phương pháp châm cứu sẽ dùng kim đâm vào các huyệt đạo cho đến khi đắc khí. Khi đã đắc khí thì dùng máy điện châm dẫn khí. Đây là phương pháp kết hợp giữa thể châm (châm cứu trên cơ thể) và nhĩ châm (châm cứu ở tai) nhằm ức chế gien béo phì, khiến người bệnh giảm bớt cảm giác thèm ăn. Qua theo dõi các bệnh nhân điều trị tại đây sau bốn tuần châm cứu với thời gian 20 phút/ngày, cân nặng có thể giảm 2,16 kg, vòng eo giảm 3,37 cm” – BS Hương Lan giải thích.

Song song với việc châm cứu các bác sĩ sẽ cho bệnh nhân uống một số loại thuốc được chiết xuất từ thảo dược để kết hợp điều trị. Ngoài ra, các bác sĩ còn xây dựng một thực đơn nghiêm ngặt cùng chế độ vận động thể dục riêng biệt dành cho từng người bệnh. Bệnh nhân còn phải thay đổi các chế độ sinh hoạt như giảm thời gian ngủ, hạn chế các hoạt động ngồi một chỗ như: xem tivi, làm trên máy vi tính, chơi game,… Nếu tuân thủ tất cả các chỉ định của bác sĩ thì việc giảm cân mới đạt được hiệu quả mong muốn.

Theo BS Hương Lan, khó khăn của việc điều trị là bệnh nhân thường không thực hiện được các yêu cầu của bác sĩ nên thất bại. “Có bệnh nhân ban đầu điều trị giảm được vài cân nhưng lại “xả cổng” và ăn uống tự thưởng cho mình nên tăng cân nhiều hơn. Đôi khi họ đưa ra nhiều lý do như do làm việc văn phòng, bận tiếp khách… nên không thể nào tuân thủ chế độ ăn kiêng. Ngoài ra, một số bệnh nhân bỏ cuộc giữa chừng để tìm đến phương pháp điều trị khác khi không thấy hiệu quả họ quay lại điều trị. Chính điều này làm cho việc điều trị thừa cân, béo phì của bệnh nhân không đạt được hiệu quả như mong muốn.

Bệnh xơ gan là gì?

Xơ gan hay gọi chính xác hơn là chai gan, là giai đoạn sau của viêm gan mạn. Xơ gan là hậu quả của việc lá gan bị các tác nhân gây hại cho gan tấn côngtrong thời gian lâu dài dẫn đến tế bào gan bị hư hại, chết dần và tạo ra các mô sẹo, không phục hồi được làm cho gan chai cứng dần dần và không thực hiện được những chức năng bình thường của gan (suy gan).

• Ngưng uống bia, rượu hoàn toàn. Việc ngừng uống rượu giúp cho người bệnh được ổn định lâu dài hơn.
• Điều trị siêu vi B, C nếu xơ gan do nhiễm siêu vi B, C.
• Nếu xơ gan tim, điều trị suy tim sẽ cải thiện được chức năng gan.

• Phù chân, báng bụng: nằm nghỉ tại giường sẽ giúp thận lọc tốt hơn, tiều nhiều hơn.
• Hạn chế muối: không thêm nước tương, nước mắm hoặc rắc thêm muối vào thức ăn. Hạn chế thức ăn chế biến sẵn, thức ăn bán ngoài tiệm, thức ăn đóng hộp. không ăn các loại mắm, khô.
• Dùng thuốc lợi tiểu: cần có ý kiến của bác sĩ để tránh làm giảm thể tích máu, rối loạn điện giải, suy thận, hôn mê. Mục tiêu giảm cân nặng 0,5kg/ngày ở người bệnh báng bụng không có phù chân và giảm 1kg/ngày ở người bệnh báng bụng và phù chân.
• Truyền albumin.
• Giảm triệu chứng ngứa bằng cholestyramine.
• Ở người bệnh xơ gan ứ mật cần bổ sung các vitamine tan trong mỡ như A, D, E, K.
• nếu người bệnh có ói ra máu hay đi cầu phân đen, đây là một cấp cứu đe dọa tính mạng cần nhập viện ngay để có can thiệp điều trị.

• Dùng thuốc chẹn beta (Propranolol, Nadalol) người bệnh phải dùng thuốc liên tục, nếu tự ngưng thuốc đột ngột biến chứng ói ra máu sẽ dễ xảy ra hơn.
• Ngoài ra có thể nhập viện để làm nội soi can thiệp: chích xơ, cột thắt tĩnh mạch thực quản giãn. Liệu pháp này có thể thực hiện lặp lại nhiều lần.

• Hạn chế muối: từ giảm lượng Natri đến ngưng hoàn toàn Natri đưa vào bằng đường ăn uống.
• Nước uống cần khoảng 1 – 1,5 lít/ngày.
• Chất béo: cử ăn da, mỡ động vật, phủ tạng động vật, súp xương. Thay mỡ động vật bằng dầu hoặc bơ thực vật.
• Chất đạm: cần hạn chế đạm động vật mà nên dùng đạm thực vật như đậu nành, đậu hũ sẽ dễ tiêu hóa hơn. Khi có suy gan hoặc lơ mơ, hôn mê thì cần phải ngưng đạm hoàn toàn.
• Tránh ăn cá có nhiều xương và các loại thức ăn cứng khó tiêu khi người bệnh vừa mới qua cấp cứu xuất huyết tiêu hóa, tốt hơn hết là người bệnh nên ăn chế độ ăn loãng, dễ tiêu.
• Chất bột đường: cần được cung cấp đầu đủ để bảm đảm năng lượng cần thiết và tránh những cơn hạ đường huyết do giảm khả năng dự trữ glycogen.
• -Rau và trái cây tươi là nguồn cung cấp vitamin và khoáng chất cần thiết. Ăn nhiều rau còn giúp tránh táo bón, người xơ gan không nên để bị táo bón vì sẽ làm ứ đọng chất ure và dễ dẫn đến hôn mê.
• Ngoài ra, yaourt, chất men lactobacillus acidophilus còn có thể làm hóa giải NH₃ trong phân làm giảm yếu tố thúc đẩy hôn mê gan.
• Hạn chế các chất kích thích, thức ăn chua, cay vì người bệnh xơ gan thường hay bị viêm dạ dàykèm theo.
• Nên chọn thức ăn hợp với khẩu vị, chia thành nhiều bữa ăn nhỏ trong ngày.
• Ở người bệnh nhiễm siêu vi viêm gan C, nếu thấy lượng sắt hoặc ferritin trong máu tăng cao thì phải hạn chế thuốc bổ máu có chất sắt, không nên ăn các loại thực phẩm chứa nhiều chất sắt như: thịt bò, phủ tạng động vật (tim, gan,…), rau dền, sà lách xoong, rau muống, mè…
• Nghỉ ngơi và tránh lao động mệt nhọc. người bệnh vẫn có thể làm các công việc bình thường hàng ngày nhưng đừng gắng sức.

(BS CKII Lê Văn Hải – Trưởng Khoa Khám Bệnh Viện Y Dược Học Dân Tộc)