Tổ chức Y tế Thế giới định nghĩa béo phì là tình trạng tích lũy mỡ quá mức và không bình thường tại một vùng cơ thể hay toàn thân đến mức ảnh hưởng tới sức khỏe. Béo phì là tình trạng sức khỏe có nguyên nhân dinh dưỡng. Thường thường một người trưởng thành khỏe mạnh, dinh dưỡng hợp lý, cân nặng của họ dao động trong giới hạn nhất định. “Cân nặng nên có” của mỗi người thường ở vào độ tuổi 25-30. Hiện nay, Tổ chức y tế thế giới thường dùng chỉ số khối cơ thể (Body Mass Index – BMI) để nhận định tình trạng gầy béo.

Người bị béo phì ngoài thân hình phì nộn, nặng nề, khó coi,… còn có nguy cơ mắc nhiều bệnh như rối loạn lipit máu, tăng huyết áp, sỏi mật, đái tháo đường, xương khớp,… và ung thư.

Hiện nay tình hình thừa cân và béo phì đang tǎng lên với tốc độ báo động không những ở các quốc gia phát triển mà ở cả các quốc gia đang phát triển. Đây thật sự là mối đe dọa tiềm ẩn trong tương lai. Tại các nước đang phát triển béo phì tồn tại song song với thiếu dinh dưỡng, gặp nhiều ở thành phố hơn ở nông thôn. Ở Việt Nam tỷ lệ thừa cân và béo phì khoảng 5,6%, 6,5% ở các thành phố lớn; 10,7% ở lứa tuổi 15-49 và 21,9% ở lứa tuổi 40-49. Tỷ lệ béo phì ở trẻ học sinh tiểu học Hà Nội là 4,2% (2013) và 12,2% ở Thành phố Hồ Chí Minh (2013). (Nguồn Wikipedia).

Không phải phẫu thuật để bỏ bớt lượng mỡ dư thừa, cũng không phải uống thuốc, một phương pháp giảm cân mới đang được dư luận quan tâm hiện nay, đó là dùng châm cứu. Đây là phương pháp đã được GS Nguyễn Tài Thu nghiên cứu từ những năm 60 thế kỷ trước và đã thành công.

Để hiểu rõ hơn về phương pháp này, Đài truyền hình thành phố Hồ Chí Minh,chuyên mục Gia Đình – Sức Khỏe đã có cuộc trao đổi với BS.CKI Phan Quốc Hưng, bác sĩ đang công tác tại Khoa Châm Cứu – Dưỡng Sinh, Viện Y Dược Học Dân Tộc xin mời quý bạn đọc cùng xem qua.

GiadinhNet – Chuyên gia Viện Y Dược học dân tộc TPHCM cho biết, kỹ thuật “cấy chỉ hỗ trợ điều trị giảm cân vùng bụng” còn thu hút quý bà thừa cân hơn cả việc châm cứu.

Chiều 1/3, chị N.TN.L (SN 1968, trú tại quận 12, TPHCM) đến Khoa Châm cứu – Dưỡng sinh – Điều trị béo phì thuộc Viện Y Dược học dân tộc TPHCM (273 Nguyễn Văn Trỗi, quận Phú Nhuận) để thực hiện mơ ước lấy lại vóc dáng thanh xuân. Chị L được các chuyên gia y tế ở đây đánh giá thừa hơn chục cân, đồng thời tư vấn giúp chị lựa chọn liệu trình điều trị giảm cân phù hợp. Với liệu trình có sử dụng thuật châm cứu (nhĩ châm và thể châm), chị L phải đến viện ít nhất 6 ngày/tuần. Với liệu trình sử dụng thuật cấy chỉ vùng bụng, chị L chỉ phải đến viện tái khám và cấy chỉ đợt 2 sau đó nửa tháng. Sau khi cân nhắc, chị L quyết định theo đuổi liệu trình điều trị giảm cân sử dụng thuật cấy chỉ vùng bụng.

Tại phòng cấy chỉ, chị L thoải mái nằm nhìn trần nhà, trong khi kỹ thuật viên thoăn thoắt “múa” dụng cụ cấy từng đoạn chỉ ngắn vào vùng bụng của chị vốn đang thừa mỡ. Khi được hỏi “có đau lắm không”, chị L cười: “Chẳng đau đớn gì cả”. Toàn bộ quá trình cấy chỉ vùng bụng chỉ diễn ra chóng vánh trong vòng 5 phút. “Vậy chỉ cấy vào rồi thì mình có lấy ra được không?”, chị L hỏi kỹ thuật viên sau khi đã hoàn thành việc cấy chỉ. Cô kỹ thuật viên đáp: “Dạ, đây là chỉ tự tiêu nên không cần phải lấy ra đâu chị”.

Ngoài cấy chỉ hỗ trợ điều trị giảm cân vùng bụng, chị L cũng được các chuyên gia tư vấn thực đơn cụ thể nhằm đảm bảo dinh dưỡng cân bằng, đồng thời hướng dẫn các động tác tập luyện phù hợp. Để liệu trình điều trị hiệu quả nhất, chị L cũng được chuyên gia cho dùng thêm viên giảm cân được điều chế từ thảo dược do Viện Y Dược học dân tộc TPHCM sản xuất. Tổng chi phí cho đợt điều trị lần thứ nhất khoảng 1,5 triệu đồng (500.000 đồng cho việc cấy chỉ và 1 triệu đồng cho chi phí thuốc, khám…). Nếu tuân thủ thực hiện đầy đủ các chỉ dẫn của chuyên gia, sau một tháng với hai đợt cấy chỉ, chị L có thể giảm khoảng 2 – 3kg.

Tan mỡ vùng bụng lẫn toàn thân

BS Phan Quốc Hưng (Khoa Châm cứu – Dưỡng sinh – Điều trị béo phì, chuyên gia về lĩnh vực cấy chỉ hỗ trợ điều trị giảm cân vùng bụng) nói rằng, cấy chỉ không những làm tan mỡ vùng bụng mà còn giúp tan mỡ toàn thân. BS Phan Quốc Hưng phân tích: “Dựa trên nguyên lý vận hành kinh mạch – lạc mạch và nguyên tắc điều hòa âm dương, thuật cấy chỉ giúp kích thích liên tục các huyệt đạo ở vùng bụng, eo. Có trường hợp phải kích thích cả huyệt túc tam lý ở bàn chân để giúp người thừa cân hoặc béo phì tăng cường chuyển hóa protein, hydrat cacbon, tăng bài tiết mỡ thừa ra khỏi cơ thể. Không chỉ lượng mỡ thừa tập trung ở vùng bụng, eo mà quá trình kích thích huyệt đạo này cũng giúp điều hòa âm dương, tạng phủ, khí huyết, tăng bài tiết lượng mỡ thừa toàn thân”.

Cũng theo BS Phan Quốc Hưng, chỉ được dùng để cấy là chỉ ngoại khoa tự tiêu Catgut (loại chỉ Tây y dùng khâu vết thương hở). “Mỗi huyệt đạo được cấy đoạn chỉ dài trung bình từ 2-3cm và chúng sẽ kích thích liên tục các huyệt đạo này trong 14 ngày. Mỗi lần cấy chỉ, kỹ thuật viên sẽ cấy trung bình từ 7 – 8 huyệt đạo ở vùng bụng. Bệnh nhân cần tuân thủ triệt để các yêu cầu của liệu trình điều trị như: Tập luyện, vận động, ăn uống theo thực đơn đề nghị, uống viên giảm cân… Tháng điều trị đầu tiên cũng là thời gian thăm dò khả năng đáp ứng liệu trình điều trị của cơ thể bệnh nhân để trong những tháng tiếp theo, chuyên gia sẽ có sự điều chỉnh phù hợp hơn”, BS Phan Quốc Hưng phân tích thêm.

Chuyên gia thực hiện liệu trình điều trị giảm cân sử dụng thuật cấy chỉ cũng nói thêm rằng, một người thừa 10 cân chỉ cần tham gia điều trị 4 – 5 đợt là sẽ lấy lại vóc dáng, nếu tuân thủ hướng dẫn.

Chưa ai bỏ cuộc vì đau Viện Y Dược học dân tộc TPHCM là đơn vị duy nhất tại địa phương này được Bệnh viện Y học cổ truyền Trung ương chuyển giao kỹ thuật cấy chỉ hỗ trợ điều trị giảm cân vùng bụng. Qua đó, chuyên môn được nâng cao nên BS Phan Quốc Hưng cũng nói rằng, từ trước đến nay chưa ai bỏ cuộc vì đau. Hiện mỗi ngày có 70 – 80 lượt người cấy chỉ hỗ trợ điều trị giảm cân vùng bụng.

Sau hơn 10 năm xuất hiện, chủ yếu thông qua hình thức bán hàng đa cấp và số ít xách tay, hiện thị trường thực phẩm chức năng (TPCN) tại Việt Nam được đánh giá là 1 trong 3 thị trường có tốc độ tăng trưởng hàng đầu khu vực châu Á – Thái Bình Dương.

Mặt trái của sự phát triển “nóng” này là tình trạng loạn chất lượng, loạn giá cả và TPCN giả hoành hành, có nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng của người tiêu dùng (NTD).

Loạn thực phẩm chức năng giả

Theo tổng kết của Ban Chỉ đạo Quốc gia Chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389) trong năm 2014 và 5 tháng đầu năm 2015, cả nước đã bắt và xử lý 2.113 vụ việc vi phạm, xử phạt hơn 236,5 tỷ đồng và khởi tố 75 vụ án hình sự với 109 đối tượng có hành vi buôn bán, sản xuất TPCN giả.

Tình hình sản xuất, kinh doanh TPCN giả, kém chất lượng… chủ yếu tập trung ở hai thành phố lớn là Hà Nội và TP.HCM.

Tháng 1/2015, Cục Hải quan TP.HCM đã bắt giữ hơn 80.000 hộp TPCN không đủ điều kiện, tiêu chuẩn chất lượng nhập khẩu do Công ty CP Dược phẩm Hebes Việt Nam nhập về. Và khoảng 10 tấn collagen, TPCN giả cũng bị bắt giữ tại Hà Nội.

Tháng 6/2015, Công an Hà Nội đã phát hiện Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Y tế và Hóa chất VQTech sản xuất, kinh doanh TPCN giả, thu hơn 20 tấn hàng hóa.

Gần đây, Công an Hà Nội tiếp tục triệt phá một đường dây mua bán và tiêu thụ TPCN giả, với hơn 10 tấn nguyên liệu có nguồn gốc từ Trung Quốc, tương đương với 50-60 ngàn hộp TPCN đang được đóng hộp và “cộp mác” TPCN nhập khẩu từ Pháp, Anh, Mỹ, Nhật… để tung ra thị trường. Điều đáng nói, số hàng trên được các hiệu thuốc và chợ đầu mối thuốc lớn tiếp tay tiêu thụ.

Trên đây là những trường hợp điển hình mà cơ quan chức năng phát hiện và xử lý, ngoài thị trường còn vô vàn nhãn hiệu TPCN không rõ nguồn gốc, mập mờ chất lượng và bị thổi phồng công dụng đang bủa vây NTD. Vì vậy, việc phân biệt TPCN thật và giả vô cùng khó khăn, NTD luôn đứng trước nguy cơ bị lừa dối và có nguy cơ ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng. Trên thực tế, có không ít NTD rước bệnh vào thân vì mua nhầm TPCN kém chất lượng.

Vì đâu nên nỗi?

Theo TS.BS. Trương Thị Ngọc Lan, Phòng chỉ đạo tuyến Viện Y Dược học dân tộc TP. HCM, TPCN nằm ở giao thoa giữa thuốc và thực phẩm, là sản phẩm dùng để hỗ trợ, phục hồi, tăng cường và duy trì các chức năng cho các bộ phận trong cơ thể, có tác dụng dinh dưỡng tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ bệnh tật. TPCN không phải là thuốc và không có chức năng chữa bệnh.

Tuy nhiên, thực tế còn nhiều NTD Việt hiểu chưa đúng về TPCN, tin tưởng quá mức vào những lời đồn thổi, truyền miệng và quảng cáo quá lố… coi TPCN như “thần dược” có thể trị bách bệnh mà sử dụng một cách “vô tội vạ” không chỉ gây lãng phí tiền bạc mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Chị Thanh Hương (Q.3, TP.HCM) vẫn chưa hết bàng hoàng vì đợt nhập viện vừa qua. Tin lời giới thiệu trên Facebook chị đã không tiếc tiền bỏ ra 1.350.000 đồng để mua một hộp TPCN giúp giảm cân, giữ dáng và đẹp da… Ngày đầu sử dụng, chị thấy chóng mặt, mệt mỏi nhưng được người bán hàng động viên đó là do cơ chế đào thải độc tố, đốt mỡ của sản phẩm, chứng tỏ sản phẩm có tác dụng nhanh! Sang ngày thứ hai, gia đình phải đưa chị nhập viện vì tiêu chảy, mất nước, tụt huyết áp.

 “Vẫn chưa hoàn hồn! Nhưng mà biết dại rồi, lần sau mình sẽ cẩn trọng hơn khi chọn mua hay sử dụng TPCN”, chị Hương chia sẻ.

Sử dụng hay không sử dụng TPCN luôn là quyền quyết định của NTD, nhưng nhiều khi, chính sự dễ dãi của NTD đã tạo điều kiện cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh gian dối hoành hành.

TPCN là sản phẩm tiệm cận với thuốc có chức năng phòng, chống, hỗ trợ điều trị bệnh tật và được sản xuất chủ yếu từ dược liệu. Tuy nhiên theo quy định quản lý của Nhà nước, điều kiện sản xuất TPCN hiện vẫn được xem như sản xuất thực phẩm thông thường và doanh nghiệp tự công bố tiêu chuẩn rồi bán ra thị trường. Chính điều này đã tạo ra lỗ hổng pháp lý khiến việc quản lý, kiểm soát hoạt động sản xuất, kinh doanh TPCN còn nhiều bất cập, dẫn đến loạn thị trường TPCN.

Trong nhiều diễn đàn, hội thảo về TPCN, các chuyên gia y tế cho rằng cần thiết phải xây dựng những cơ sở pháp lý về quy trình, quy chuẩn cho TPCN và cần có quy chế bắt buộc phải kiểm nghiệm lâm sàng. Ví dụ, nếu nhà sản xuất giới thiệu một sản phẩm có tác dụng hỗ trợ điều trị bệnh cao huyết áp hay tim mạch… thì phải kiểm nghiệm lâm sàng xem có tác dụng như vậy không, tác dụng ở mức độ nào thì mới cấp phép lưu hành ra thị trường.

Hiện các nước châu Âu, Canada, Nhật Bản, Úc… đều bắt buộc áp dụng GMP (Good Manufacturing Practice – Thực hành sản xuất tốt) cho sản xuất TPCN và TPCN muốn nhập khẩu vào các thị trường này phải có chứng nhận GMP.

Áp dụng GMP không chỉ đảm bảo quá trình sản xuất TPCN đạt chất lượng, an toàn và hiệu quả mà còn là biện pháp để sàng lọc, loại bỏ các cơ sở sản xuất không đủ điều kiện, giảm thiểu hàng giả, hàng kém chất lượng, lành mạnh hóa thị trường TPCN vì sức khỏe của NTD.

Sử dụng TPCN như thế nào?

Phát biểu tại Hội thảo “Thực phẩm chức năng với sức khỏe người tiêu dùng” do Báo Người Tiêu Dùng vừa tổ chức, TS.BS. Trương Thị Ngọc Lan cho biết: “Theo đúng tinh thần TPCN là an toàn vì những chất và nguyên liệu để sản xuất TPCN hoàn toàn có nguồn gốc từ tự nhiên và đã được chứng minh là an toàn cho người sử dụng”.

Tuy nhiên, cũng theo BS. Lan, bất kỳ loại thực phẩm nào khi vào cơ thể đều phải trải qua quá trình tiêu hóa, nếu sử dụng quá nhiều TPCN sẽ tạo gánh nặng cho gan, các chất thừa tích tụ lâu ngày, không phân giải được gây ảnh hưởng tới gan, thận.

Thực phẩm có nguồn gốc tự nhiên vẫn là nguồn dưỡng chất dồi dào nhất, cung cấp đầy đủ muối khoáng và dinh dưỡng cho cơ thể phát triển khỏe mạnh nhất. Trong một số điều kiện, những thành phần chất dinh dưỡng có trong thức ăn không đáp ứng đủ nhu cầu cơ thể cần thì mới sử dụng TPCN và chỉ sử dụng TPCN phù hợp với nhu cầu của cơ thể. Đặc biệt chọn lựa đúng một loại TPCN có uy tín, có chất lượng.