IMC là chữ viết tắt của “International Meditour Coordinators”, tạm dịch là điều phối viên du lịch y tế quốc tế, được Bộ Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc kiểm tra sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề kể từ năm 2013.
Từ năm 2004 đến 2012, quy mô của thị trường du lịch y tế toàn cầu tăng khoảng 2,5 lần với tổng doanh thu khoảng 10 tỷ USD và dự kiến sẽ đạt khoảng 33 tỷ USD vào năm 2019. Một số quốc gia ở Châu Á, bao gồm Thái Lan, Singapore, Ấn Độ, Mã Lai và Philippines trở thành các trung tâm du lịch y tế trên toàn cầu, mang lại nhiều lợi ích cho khách du lịch như chi phí y tế thấp, dịch vụ y tế chất lượng cao, thời gian chờ đợi ngắn và các gói du lịch kết hợp thư giãn và tham quan. Thái Lan, một trong những điểm đến du lịch y tế hàng đầu, số lượng khách du lịch y tế đã tăng từ 630.000 người năm 2003 lên 2,5 triệu vào năm 2013 và nước này đã thu được lợi nhuận hàng năm là 4,3 tỷ USD. Quy mô thị trường du lịch y tế châu Á đã tăng từ 4,3 triệu người dùng trong năm 2012 lên 6,8 triệu người trong năm 2015 và tổng doanh thu của ngành du lịch y tế đã tăng mạnh từ 7,3 tỷ USD năm 2012 lên 14,7 tỷ USD năm 2015.

Trước tình hình đó, Chính phủ Hàn Quốc đã xác định ngành du lịch là ngành công nghiệp chiến lược tầm quốc gia, theo đó, chính quyền trung ương và chính quyền địa phương đang nỗ lực đầu tư và phát triển các điểm đến và gói du lịch đa dạng. Cơ quan Phát triển Công nghiệp Sức khoẻ Hàn Quốc (Korea Health Industry Development Institute – KHIDI), là một tổ chức trực thuộc Bộ Y tế và Phúc lợi Hàn Quốc, xem du lịch y tế là một loại hình kinh doanh đặc biệt nhằm mục đích đóng góp cho nền kinh tế quốc gia bằng cách xác định và phát triển các tài nguyên du lịch có sẵn trong ngành y tế và phát triển các chương trình và gói du lịch sức khỏe kết hợp với các tài nguyên du lịch, phát triển các công việc liên quan và thu hút khách du lịch y tế nước ngoài đến với Hàn Quốc để kiếm ngoại tệ. Theo Viện Phát triển Công nghiệp Y tế Hàn Quốc (KHIDI), số bệnh nhân nước ngoài đến Hàn Quốc khám, chữa bệnh đã tăng lên hàng năm, từ khoảng 27.400 người trong năm 2008 lên tới 159.464 trong năm 2012 và 364.189 trong năm 2016.
Vào năm 2009, thời điểm bắt đầu có sự cạnh tranh quốc tế về dịch vụ y tế đang diễn ra ở nhiều nước trên thế giới, chính phủ Hàn Quốc đã động thái nỗ lực tăng cường khả năng cạnh tranh của việc thu hút khách du lịch y tế. Cụ thể là vào tháng 1/2009, “Đạo luật về đăng ký bệnh nhân nước ngoài” (Điều 27-2 của Luật Y tế) đã được Quốc hội thông qua nhằm thu hút khách du lịch y tế đến với Hàn Quốc. Thị trường du lịch y tế tại Hàn Quốc bắt đầu cất cánh sau khi sửa đổi Luật Y tế của Hàn Quốc vào tháng 5/2009 và tháng 1/2010, cung cấp cơ sở pháp lý cho các hoạt động quảng bá của các bệnh viện để thu hút bệnh nhân nước ngoài và được phép lưu trú tại các cơ sở y tế.
Xác định du lịch là ngành công nghiệp chiến lược, Hàn Quốc đã nghiên cứu đào tạo nhân lực chuyên nghiệp trong ngành du lịch từ những năm 1990. Với số lượng bệnh nhân nước ngoài đến Hàn Quốc ngày càng tăng và sự phát triển của ngành du lịch y tế Hàn Quốc, một loại hình nhân viên chuyên trách công tác trong lĩnh vực du lịch y tế đã xuất hiện tại Hàn Quốc, đó là “Điều phối viên du lịch y tế quốc tế”, thường được gọi là IMC (viết tắt của International Meditour Coordinators). Vai trò của IMC ngày càng trở nên quan trọng trong việc thu hút và cung cấp các dịch vụ cho bệnh nhân quốc tế đến với Hàn Quốc. Là một IMC thường phải thông thạo một hoặc nhiều ngoại ngữ và đã hoàn thành các khóa đào tạo theo yêu cầu nghề nghiệp. Họ được đào tạo để đạt được trình độ chuyên môn y tế cao thông qua các khóa học chuyên ngành và để giúp nhân viên y tế và khách du lịch y tế hiểu và thông cảm với nhau bằng trình độ ngoại ngữ thông thạo.

Năm 2013, Hàn Quốc là quốc gia đầu tiên giới thiệu hệ thống cấp phép hoạt động cấp quốc gia cho loại hình điều phối viên quốc tế về du lịch y tế. IMC, còn được gọi là nhà tiếp thị du lịch y tế, điều phối viên du lịch y tế hoặc điều phối viên thông dịch du lịch y tế, là những chuyên gia có trách nhiệm giúp đỡ bệnh nhân người nước ngoài thực hiện theo lịch trình của họ khi đến Hàn Quốc để chưa bệnh và du lịch. Các IMC sẽ cung cấp một loạt các dịch vụ ngay từ khi bệnh nhân đến Hàn Quốc từ đất nước của họ, tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh nhân điều trị, bao gồm cả phẫu thuật, hỗ trợ thủ tục xuất viện và trở về nước của họ sau một đợt điều trị. Tuỳ theo nhiệm vụ, các IMC có thể được phân loại thành nhiều chuyên gia trong nhiều lĩnh vực khác nhau như: điều phối viên, nhà tiếp thị, bác sĩ, điều dưỡng chuyên ngành quốc tế. Các hoạt động chính của IMC như sau: (1) Điều tra và tư vấn cho khách du lịch y tế và thu thập thông tin về bệnh, (2) Tư vấn hành trình của khách du lịch y tế bằng cách lên kế hoạch lưu trú, (3) Đặt tour du lịch y tế và làm visa, (4) Đặt chỗ ở, chuyến bay, dịch vụ bổ sung, (5) Khám bệnh và điều trị tại bệnh viện, (6) Thanh toán và cấp giấy chứng nhận, hướng dẫn tham quan và mua sắm, (7) Thủ tục kéo dài thời gian lưu trú, (8) Trở về nước, chăm sóc sau xuất viện và lập kế hoạch tái khám.
Số lượng điều phối viên du lịch y tế quốc tế vượt qua kỳ thi kiểm tra trình độ được cấp chứng chỉ cấp quốc gia tăng dần mỗi năm. Năm 2013 là 49 người, năm 2014 là 44 người, năm 2015 là 154 người, năm 2016 là 222 người và 140 người trong năm 2017. Trong khi đó, số bệnh nhân quốc tế đến điều trị tại Hàn Quốc đã tăng nhanh tăng từ 60.201 trong năm 2009 lên 159.464 trong năm 2012 và 364.189 trong năm 2016. Theo xu hướng này, dự kiến số lượng IMC sẽ tăng liên tục trong thập kỷ tới tại Hàn Quốc.

SỞ Y TẾ TP.HCM

Malaysia đã đạt được một bước tiến lớn trong hơn một thập kỷ qua trong lĩnh vực du lịch y tế. Lịch sử phát triển du lịch y tế ở Malaysia bắt đầu sau khi thoát khỏi thuộc địa nước Anh vào năm 1957. Qua hơn 60 năm, Malaysia đã cùng với Singapore và Thái Lan đã lập nên một trong những kỷ lục tốt nhất ở Châu Á về du lịch y tế, là những quốc gia được xếp vào “top 10” các nước trên thế giới thu hút khách du lịch quốc tế.

Hiện nay, Malaysia thật sự trở thành một trong những chọn lựa hàng đầu về điểm đến của khách du lịch y tế trên thế giới. Du lịch y tế của Malaysia đã được cả thế giới biết đến nhờ triển khai thành công chiến lược cạnh tranh điểm đến cho khách du lịch, đó là cơ sở hạ tầng hiện đại với các chuyên gia y tế giỏi và giá cả cạnh tranh.
Số lượng khách du lịch y tế nội địa của Malaysia trong năm 2012 đến 2014 liên tục tăng từ 25.032.708 lên 27.437.315 lượt. Riêng khách du lịch y tế nước ngoài, trung bình mỗi tháng có từ một đến hai triệu lượt trong khoảng thời gian từ năm 2012 đến 2014. Du lịch y tế tại Malaysia đã có sự tăng trưởng đáng kể và cao nhất là vào năm 2014. Tuy nhiên, tỷ lệ khách du lịch y tế đã giảm xuống 3,7% trong năm 2015 (so với năm 2014), nhưng điều này không làm thay đổi thực tế rằng Malaysia vẫn là một quốc gia trong những điểm đến được tìm kiếm nhiều nhất cho du lịch y tế.

Những bài học kinh nghiệm có thể đúc kết được từ Malaysia về phát triển du lịch y tế:

(1) Chính phủ Malaysia có chủ trương đầu tư phát triển và quảng bá du lịch y tế: Malaysia thật sự bắt đầu thúc đẩy phát triển loại hình du lịch y tế từ sau cuộc khủng hoảng tài chính xảy ra ở các nước Châu Á vào năm 1997, cuộc khủng hoảng này đã làm hiệu suất của du lịch y tế giảm mạnh. Đến năm 1998, Chính phủ Malaysia bắt đầu củng cố phát triển và quảng bá du lịch y tế, du lịch y tế được xem là một phân nhánh mới của cả hai lĩnh vực y tế và du lịch, với sự phối hợp và hỗ trợ lẫn nhau cho du lịch y tế phát triển, nhất là cạnh tranh “điểm đến” tạo sự hấp dẫn cho khách du lịch. Du lịch y tế tại Malaysia được Bộ Y tế tạo điều kiện phát triển và giám sát.
(2) Phát triển cơ sở hạ tầng, công nghệ và chất lượng dịch vụ: Một trong những lý do khiến Malaysia luôn được xem như một điểm đến về du lịch y tế đó là cơ sở hạ tầng của các bệnh viện đều được đầu tư hiện đại ngang bằng các nước khác trong khu vực Châu Á như Ấn Độ, Thái Lan, Singapore, Philippines và Hàn Quốc. Đây là những quốc gia được đánh giá là có nhiều bệnh viện tốt nhất về cơ sở hạ tầng cũng như công nghệ hiện đại và có chuyên gia y tế giỏi. Một trong những thành công của Malaysia đó là các cơ sở y tế khu vực nhà nước và khu vực tư nhân đã thu hút khách du lịch y tế từ các nước láng giềng và các nước từ các khu vực khác trên thế giới, nhất là các nước Trung Đông.

(3) Phát huy được thế mạnh về y học cổ truyền và y học bổ sung: Theo nhận định của TCYTTG (2017), y học cổ truyền và y học bổ sung (Traditional and Complementary Medicine – TCM) hoặc y học thay thế (Alternative Medicine) ở Malaysia đã thật sự là một phần của năng lực cạnh tranh điểm đến cho khách du lịch y tế tại Malaysia. Ước tính, y học cổ truyền và y học bổ sung đã đóng góp nguồn thu cho Malaysia khoảng 1.000 triệu RM mỗi năm. Theo chính sách quốc gia về y học cổ truyền và bổ sung của Bộ Y tế Malaysia (năm 2007), TCM là một hoạt động liên quan đến sức khỏe nhằm mục đích bảo tồn, phòng ngừa, điều trị hoặc quản lý bệnh tật cũng như sức khỏe tinh thần và thể chất của con người. TCM có thể bao gồm sự kết hợp giữa thực hành y tế của các nền văn hóa khác nhau, bao gồm y học cổ truyền Malay, y học cổ truyền Hồi giáo, y học cổ truyền Trung Quốc, y học cổ truyền Ấn Độ, và các liệu pháp bổ sung khác.
(4) Giá cả dịch vụ kỹ thuật cạnh tranh với các nước trong khu vực: Chi phí khám, chữa bệnh tại Malaysia luôn thấp hơn các nước trong khu vực đang triển khai du lịch y tế. Malaysia luôn sẵn có các cơ sở khám, chữa bệnh với chất lượng cao với giá phải chăng đã thu hút khách du lịch rời khỏi Singapore để chuyển sang Malaysia, Singapore là nơi mà chi phí y tế thường tăng vọt mặc dù trải nghiệm của bệnh nhân sau khi sử dụng các dịch vụ y tế tại Singapore luôn được đánh giá là hấp dẫn nhất. Một ca phẫu thuật thay khớp háng toàn phần với một chi phí được cho là tương đối thấp tại một bệnh viện tư nhân ở Singapore là 14.000 USD, trong khi tại Trung tâm y tế Mahkota ở Malaysia chỉ có giá 8.800 USD.

(5) Kết nối ngành y tế và ngành du lịch, vận dụng hiệu quả cả 3 loại hình của du lịch y tế, nhất là loại hình “Du lịch y tế Diaspora”: Bên cạnh việc đầu tư cơ sở hạ tầng hiện đại, nâng cao chất lượng dịch vụ và giá thành cạnh tranh nhằm thu hút khách du lịch y tế trong nước và quốc tế (loại hình 1 và 2 của du lịch y tế), Malaysia đã vận dụng thành công loại hình du lịch y tế Diaspora (loại hình 3). Đó là thu hút khách du lịch y tế từ các nước Trung Đông đến với thương hiệu Malaysia như một quốc gia Hồi giáo. Các cơ sở y tế đạt tiêu chí “halal” (Trung tâm Du lịch Hồi giáo Malaysia – 2017), như đạt chứng nhận JAKIM ‘Halal Hub – một chứng nhận cho nhiều ngành công nghiệp ở các nước Hồi giáo, trong đó có ngành du lịch y tế. Chứng nhận Halal là quá trình xem xét đánh giá độc lập, khách quan của cơ quan/tổ chức được cấp phép để xác nhận rằng những sản phẩm/dịch vụ cụ thể được đánh giá không sử dụng các thành phần Haram (chất cấm theo quy định của luật Hồi giáo) và điều kiện sản xuất/cung cấp dịch vụ đáp ứng yêu cầu của Kinh Qur’an và luật Shari’ah và tiêu chuẩn Halal.

SỞ Y TẾ TP.HCM