Khi là F0 nhưng thuộc thể chưa phải nhập viện. Bên cạnh việc cách ly, giữ vệ sinh, cần thực hiện ngay Liệu pháp: “THÔNG TẮC BẤT THỐNG” (xin tạm xem đây là một Liệu pháp và Thống được là bệnh, không phải chỉ là đau) vì nó không đơn thuần là “Quan niệm” hay “Câu nói” suông về lý thuyết, trong thực hành khi chúng ta khai thông mọi ngõ ngách trong cơ thể sẽ giúp phòng và cứu chữa được nhiều bệnh kể cả những bệnh “Thập tử nhất sinh”. Tiêu chí “THÔNG” được áp dụng từ khâu chẩn đoán, tiên lượng, đến đánh giá kết quả điều trị. Cần được áp dụng cho cả F1.
Để có sức khỏe tốt, các ngõ ngách nào trong cơ thể cũng phải thông:
Hệ mạch máu: từ Động – Tĩnh mạch, Mao mạch (các mạch máu cực nhỏ tới Phế nang, tế bào, mô), mạch Bạch huyết. Đây giống như hệ thống cầu – đường, và các phương tiện vận chuyển: để mang tế bào máu, dưỡng chất (đạm, bột đường, béo, vitamin, khoáng chất và đặc biệt là các tế bào miễn dịch). Khi Hệ mạch máu chậm dòng chảy do: xơ vữa động mạch, tăng cholesterol, tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh Đa hồng cầu, tăng các chất gây viêm… bệnh nhẹ sẽ trở thành bệnh nặng, ngay cả tử vong.

Hệ hô hấp phải thông thoáng: từ mũi – hầu họng – khí phế quản – phế nang, tế bào niêm mạc phải được tiết nhày đầy đủ, nhung mao hoạt động tốt để tống vật thể có hại, duy trì phản xạ ho – khạc tốt.

Ống tiêu hóa: đủ men tiêu hóa; đủ vi khuẩn có lợi; giữ nhu động từ Thực quản – dạ dày – Ruột non – túi mật – ruột già, phải co bóp đều đặn, để tống những thứ cặn bã ra khỏi cơ thể. Tuyệt đối không để bị bón.
Đường tiểu phải thông: giữ lượng nước tiểu từ 800 – 2000ml/ngày (tùy thuộc vào lượng nước uống vào, lượng mồ hôi). Tiểu thông giúp loại bỏ cặn bã và độc tố ra bên ngoài.
Da và tuyến mồ hôi phải thông thoáng: góp phần thanh lọc cơ thể.
Tâm – thần kinh phải “Thông”: cần hiểu biết về bệnh Covid – 19, đây là dịch bệnh nguy hiểm, nhưng tỉ lệ bị nặng và nguy kịch chiếm tỉ lệ không cao, đặc biệt nếu những ai không có nhiều bệnh mạn tính trước đó, hải uống thuốc kéo dài. Nên cần giữ tâm trí bình tĩnh, không quá lo lắng, sợ hãi sẽ gây suy yếu thêm Hệ miễn dịch. Hãy lắng nghe cơ thể, mỗi khi có biểu hiện bất thường, cần thông báo kịp thời cho bác sĩ phụ trách.

Làm gì để mọi ngõ ngách đều thông:
Phòng ở cần thông thoáng, có ánh nắng càng tốt (giúp tạo vitamin D, cần cho hệ miễn dịch) nhưng tránh gió lùa và không để cơ thể bị lạnh.
Xông mũi họng bằng các loại lá, rau có tinh dầu (Tràm, Sả, lá Bưởi, vỏ Bưởi, vỏ Chanh, Kinh giới,…) kết hợp súc miệng nước muối ấm (3 – 4 lần trong ngày) giúp giữ ấm và tăng máu nuôi dưỡng niêm mạc mũi họng, hạn chế virus tấn công qua đường hô hấp trên.
Thường xuyên thở sâu – kết hợp với thở Thót bụng: giúp ổn định tâm lý, chống lo âu, tăng cường cung cấp oxy và thúc đẩy lưu thông máu trong mạch máu.

Tập thể dục nhẹ nhàng, đều đặn: tự xoa bóp, Yoga, Dưỡng sinh, chống đẩy…nên duy trì # 30 phút mỗi ngày. Mục tiêu giúp làm ấm cơ thể, thúc đẩy tăng tiết mồ hôi…
Ăn lành mạnh, chọn thức ăn dễ tiêu hóa: tăng cường ăn rau tươi, củ, trái cây, các loại đậu, hạt, khoai, nấm Mèo đen, Nghệ, cá, thịt trắng…chế biến đơn giản ít đường, muối, dầu béo.

Mỗi bữa ăn nên có Gừng tươi, Sả, Chanh, rau thơm các loại, chất dinh dưỡng có lợi khuẩn, như: Bacillus amyloliquefaciens, lactic acid…hoặc trong món ăn lên men (đúng kỹ thuật, vệ sinh) như: yaourt, kim chi, cải ngâm chua, Natto,…

Uống đủ nước sạch, nước xay – ép trái cây, rau…uống ấm, không đá, không rượu bia.
Nếu có sốt nhưng ≤ 380C, đau đầu, mỏi cơ, mệt mỏi…chỉ uống đủ nước ấm với Chanh – Gừng – Mật ong; xông hơi với dược liệu thông thường (lá Tre, Ngũ trảo, Kinh giới, Sả, lá Bưởi, Hương nhu, Tràm…), vì sốt nhẹ là phản ứng có lợi; có thể uống một số chế phẩm trị Cảm cúm từ dược liệu (hiện có bán ở rất nhiều hiệu thuốc); chỉ uống thuốc hạ sốt tân dược (Paracetamol) khi sốt > 380C.
Nếu có Ho, đàm, nhưng không khó thở, SpO2 ≥ 95%: có thể sử dụng viên uống – ngậm – syrup từ dược liệu (Tần dầy lá, Thường xuân, Trần bì, Bán hạ,…) vừa có tác dụng giảm ho, chống viêm, sát khuẩn hầu họng, khí – phế quản.
Nếu có tiêu chảy nhẹ (vài lần trong ngày, không gây mất nước): uống đủ nước, nước Gừng ấm, viên thuốc từ dược liệu: than hoạt tính, berberin, Mộc hương, Sa nhân, Quế… hiện được bán phổ biến ở các Nhà thuốc.

Lời khuyên:

Nếu rủi ro chúng ta là F0 (hoặc F1) thuộc thể nhẹ hay trung bình, thì hầu như hơn 90% là tự phục hồi. Liệu pháp “Thông Tắc Bất Thống” hy vọng sẽ giúp rút ngắn thời gian phục hồi hơn và không chuyển sang thể nặng hay nghiêm trọng. Vì khi chuyển thể nặng hơn, chắc chắn phải nhập Bệnh viện Hồi sức, và đương nhiên là hạn chế vận động, thậm chí bất động. Khi lâm vào trạng thái bất động, phần lớn mọi ngõ ngách sẽ khó mà “thông” và không thông chắc chắn sẽ “thống”, thậm chí còn nguy hại đến tính mạng.

Nguồn: BS CK II Trần Văn Năm – Nguyên Phó Viện trưởng điều hành Viện Y dược học dân tộc TP. Hồ Chí Minh

Chắc chắn phải lo sợ khi ai đó biết mình nhiễm Sars – CoV – 2, nhưng cũng không nên quá hoảng loạn đến mất ăn mất ngủ. Vì mất ăn mất ngủ, sẽ “hợp tác” với con “Corona quái ác” này tàn phá khủng khiếp Hệ hô hấp và nhiều nội tạng khác của người bệnh, thậm chí dẫn đến tử vong. Hiện nay, trên Thế giới có thuốc vừa đặc trị vừa hỗ trợ chữa bệnh Covid – 19:
Y Học Phương Tây: Vaccin các loại, oxy và ECMO, thuốc diệt Sars-CoV-2 (Remdesivir), Kháng thể đơn dòng (Tocilizumab), khuốc kháng viêm (Dexamethsone), nhiều loại kháng sinh, Ibuprofen (Advil, giúp giảm triệu chứng trong những ngày đầu nhiễm bệnh)… thuốc hứa hẹn: Ronapreve, Molnupiravir…
Y Học Phương Đông: các dược liệu giúp cải thiện chức năng Hệ miễn dịch như: Nhân sâm, nấm Linh chi, Đinh lăng, Hoàng kỳ, Bạch phục linh, Bạch truật…; dược liệu có tính kháng vi khuẩn – virus, kháng viêm, được nghiên cứu (in vitro, in vivo, in silico) như: Kim ngân hoa, Liên kiều, Xuyên tâm liên, Diếp cá, Rễ Cam thảo; các loại thảo dược có chứa tinh dầu giúp kháng khuẩn, loãng đờm…làm sạch và thông thoáng đường hô hấp: Trần bì, Hạnh nhân, Ma hoàng, Cát cánh…
Tuy nhiên, chúng ta không nên bỏ quên một “Vũ khí chất lượng” giúp người bệnh Covid – 19 thoát qua ranh giới sống – chết: SỨC KHỎE HỆ TIÊU HÓA.

Bằng chứng của mối liên hệ giữa hệ Hô hấp và Tiêu hóa:
Theo Báo Health Day, Thứ Năm ngày 14/5/ 2020: Corona virus không chỉ tấn công Phổi, nó còn gây tổn thương Hệ tiêu hóa, đặc biệt ở những người bệnh thuộc thể bệnh nặng, dựa vào khảo sát hình ảnh Cộng hưởng từ của Ruột, cho thấy những tổn thương do nghẽn các mạch máu nhỏ của ruột già (đại tràng) gây hoại tử thành ruột (Dr. Rajesh Bhayana, thuộc Khoa chẩn đoán hình ảnh của BV Massachusetts General – Boston.
Một số nghiên cứu cho thấy: các thụ thể chức năng (Functional receptors) có tên ACE 2 (Angiotensin-Converting Enzyme 2 = ACE2) nơi mà SARS – CoV-2 gắn kết, từ đó xâm nhập vào cơ thể. ACE-2 có ở niêm mạc mũi – họng, thanh – phế quản, phổi, mắt, ruột non, ruột già, thận, lách, tụy, gan và não. Quan trọng là các thụ thể này có nhiều ở Hệ tiêu hóa, đặc biệt là ruột già, cao hơn gấp 100 lần ở hệ Hô hấp. Nên khi Sars-CoV-2 tấn công không phải chỉ có triệu chứng ở hệ hô hấp (như: ho, đau họng, khó thở, khạc đàm…), mà còn biểu hiện trên Hệ tiêu hóa (nôn, buồn nôn, đầy bụng, chán ăn, tiêu chảy). [The American Journal of Gastroenterology: July 2020 – Volume 115 – Issue 7 – p 1003-1006].
Phần lớn tế bào niêm mạc đường Hô hấp và đường Ruột có cùng chức năng bảo vệ cơ thể qua cơ chế: tiết chất nhày, cung cấp yếu tố miễn dịch, nhằm kiểm soát sự tấn công của yếu tố gây bệnh. Theo China’s National Health Commission, Versin 60, ghi nhận: người bệnh Covid-19, giảm rõ rệt lợi khuẩn (Probiotic) như Lactobacillus, Bifidobacterium, giảm hấp thu một số amine acid (tryptophan) gây nên các rối loạn tiêu hóa – hấp thu ở ruột, tăng phản ứng viêm…gây ảnh hưởng hoạt động của niêm mạc Hệ hô hấp và ống tiêu hóa.

Vai trò của Lợi khuẩn, chất Xơ và Sức đề kháng:
Các nhà Khoa học cho biết, có 70% thành phần liên quan Hệ miễn dịch nằm ở Ống tiêu hóa.
Probiotic ở ruột có tác dụng: kiểm soát hại khuẩn, bảo vệ toàn vẹn tế bào niêm mạc ruột; điều hòa đáp ứng miễn dịch, chống viêm; tác động 2 chiều trên trục não – ruột (Gut – Brain Axis): tiêu hóa tốt, tinh thần thoải mái, giảm lo âu và ngược lại.
Chất xơ có lợi cho sức khỏe đường ruột: có 2 nhóm chất xơ tan và không tan. Xơ tan (lên men được), tạo ra acid béo chuỗi ngắn (SCFA, Short – Chain Fatty Acid) giúp lập lại cân bằng hệ vi sinh ở ruột; Xơ không tan (không hoặc khó lên men): cải thiện khối phân, độ đồng nhất và độ nhờn, góp phần hạn chế sự tấn công của hại khuẩn vào niêm mạc ruột.
Sự lành lặn của niêm mạc ống tiêu hóa, cùng với các loại Enzyme tiêu hóa (từ tuyến nước bọt, acid dạ dày, dịch tụy, dịch mật) giúp hấp thu tốt các chất dinh dưỡng, vitamin, nguyên tố vi lượng, khoáng chất…tạo nên tế bào bạch cầu, lympho bào và kháng thể, tăng cường bảo vệ cơ thể.

Làm gì để loại “Vũ Khí”này hoạt động tốt nhất:
Nguyên tắc: chọn thức ăn dễ tiêu hóa – hấp thu, chế biến đơn giản, bổ sung đủ chất xơ và lợi khuẩn; cần hạn chế thức ăn chế biến sẵn.
Hạn chế thịt đỏ (bò, heo), chất béo bão hòa (mỡ động vật) hoặc chuyển dạng (Trans-fat = dầu mỡ đun quá sôi, hay sử dụng nhiều lần): vì cơ thể phải tốn nhiều enzyme để chuyển hóa chúng, trong khi nguồn enzyme này có giới hạn, và giảm trong khi bệnh nặng hoặc tuổi cao. Nhiều chất béo và thịt đỏ còn gây quá tải cho Gan mật, biểu hiện tăng Men gan.
Giảm tối đa đường trắng (đường tinh chế): vì gây tăng phản ứng viêm, đề kháng insulin…
Ăn nhiều rau – trái cây (chiếm 70% khẩu phần), đa dạng màu sắc: vì cung cấp chất xơ, kẽm, selenium, vitamin (C, A, E…), β-caroten giúp tăng sức đề kháng.

Bổ sung lợi khuẩn: nhóm Bacillus subtilis, Bifidobacterium lactic…từ các thức ăn truyền thống như: Yogurt, Natto (các loại đậu ủ với enzyme natto), Miso, Sauerkraut, Kim chi… hay các Chế phẩm bổ sung.
Mỗi bữa ăn nên có vài loại sau đây: Tỏi, Nghệ, Hành, Gừng, Sả, Lá mơ lông, rau thơm, nấm mèo đen, Artichoke, Đu đủ, Dứa thơm…rất tốt cho hoạt động của Hệ tiêu hóa và điều hòa quá trình đông máu.
Uống đủ nước sẽ tốt cho tuần hoàn máu – dịch thể, tăng nuôi dưỡng tế bào niêm mạc, hỗ trợ hoạt động của enzyme được tối ưu.

Tập thể dục, thở đúng: thở bụng (Thở cơ hoành), giữ mở thanh quản sau khi hít vào sẽ cung cấp đủ oxy tế bào, giúp cân bằng hệ thần kinh, điều hòa nhu động ruột.
Kiểm soát stress: tĩnh tâm, hướng thiện, thiền định…giúp Ruột – não tiết đủ Serotonin (chất nội tiết hạnh phúc).
Không uống rượu bia, thuốc lá, nước ngọt có gaz,
Ngủ đủ, nghỉ ngơi hợp lý: tái tạo năng lượng, giúp bảo tồn hệ enzyme trong cơ thể.

Lời kết:

Qua theo dõi một số trường hợp có phản ứng nhẹ sau khi tiêm phòng Vaccin và / hoặc bị nhiễm Covid – 19 được chăm sóc tại nhà (một số trong Khu cách ly), chúng tôi đã hướng dẫn cách ăn đúng, tích cực chăm sóc tốt sức khỏe đường ruột bằng bổ sung chất xơ và lợi khuẩn, ổn định tinh thần. Kết quả bước đầu ghi nhận: hầu hết những người được theo dõi, có thể lực phục hồi tốt, cải thiện rõ những biểu hiện chán ăn, giảm vị giác, buồn nôn…tăng cân và xét nghiệm kiểm tra Sars-CoV – 2 âm tính. Hướng dẫn chăm sóc này phù hợp với lời khuyên của nhiều thầy thuốc có kinh nghiệm: “Tỳ thổ của Đông y (tương đương Hệ Tiêu Hóa) là nguồn gốc phát sinh muôn vật, nên giữ Tỳ Thổ mạnh, mọi bệnh sẽ lui” hay “Tỳ thổ bệnh cả 12 kinh mạch đều bệnh” [Nội Kinh]. Do đó, chăm sóc Sức khỏe Hệ tiêu hóa hoạt động tốt nhất, là “Vũ khí” chủ lực cần cho bệnh nhân Covid – 19 nói riêng và nhiều bệnh khó chữa trị khác nói chung.

Nguồn: BS CK II Trần Văn Năm – Nguyên Phó Viện trưởng Viện Y dược học dân tộc TP. Hồ Chí Minh